Beknopt essay • fossiele energie • prijzen & kWh-kosten (met rendement)
Fossiele energie: goedkoop in moleculen, duur in gevolgen
Fossiele energiedragers zijn geconcentreerde pakketten chemische energie: aardgas, olieproducten en steenkool. Ze leveren betrouwbare warmte, transport en industriële energie, maar hun maatschappelijke kosten (klimaat, geopolitiek, luchtkwaliteit) worden slechts ten dele in de prijs verdisconteerd. Hieronder volgt een momentopname van actuele prijsniveaus en wat dat betekent per kWh aan nuttige warmte of elektriciteit — met expliciete vermelding van rendementen.
1) Actuele fossiele energiedragers en prijsniveaus
Datumanker: februari 2026. Prijzen fluctueren dagelijks. De kWh-berekeningen hieronder betreffen brandstofkosten; belastingen, netkosten, CO₂-heffingen, onderhoud en marges zijn niet inbegrepen tenzij anders vermeld.
| Energiedrager | Indicatieve prijs | Energiewaarde | Kosten per kWh brandstof | Kosten per kWh nuttig (rendement) |
|---|---|---|---|---|
| Aardgas (TTF groothandel)molecuulprijs | ± €30 per MWh | 1 MWh = 1000 kWh | €0,030 / kWhth |
Warmte (cv-ketel 92%): €0,033 / kWh Stroom (CCGT 58%): €0,052 / kWh |
| Aardgas (NL consument)retail | ± €1,15 per m³ |
9,77 kWh/m³ (HHV) 8,79 kWh/m³ (LHV) |
€0,118 / kWh (HHV) €0,131 / kWh (LHV) |
Warmte (cv 92%): €0,128 / kWh (HHV) €0,142 / kWh (LHV) |
| Steenkoolbulkgrondstof | ± $116 per ton | ≈ 24 GJ/ton ≈ 6.667 kWh/ton | ≈ €0,015 / kWhth |
Stroom (40%): ≈ €0,037 / kWh (excl. CO₂-kosten) |
| Ruwe olie (Brent)benchmark | ± $70 per vat | ≈ 10 kWh per liter (afgeleide brandstoffen) | ≈ €0,037 / kWhth | Warmte (90%): ≈ €0,041 / kWh |
| Elektriciteit NL (groothandel) | ± €97 per MWh | 1 MWh = 1000 kWh | €0,097 / kWh | Reeds nuttige energie |
| Elektriciteit NL (consument) | ± €0,23 per kWh | — | €0,23 / kWh | Reeds nuttige energie |
2) Fossiel verlaten: een realistisch en kritisch scenario
Het verlaten van fossiele energie is inmiddels het dominante beleids- en marktverhaal. Overheden, grote bedrijven en financiële instellingen onderschrijven het grotendeels. Dat vergroot uitvoeringskracht — maar verkleint soms de ruimte voor afwijkende analyses.
Een realistisch pad (2026–2040)
- Eerst efficiëntie: isolatie, warmtepompen waar zinvol, procesoptimalisatie in industrie.
- Netverzwaring en flexibiliteit: uitbreiding elektriciteitsnet, opslag, vraagsturing.
- Gerichte elektrificatie: waar technisch en economisch rationeel.
- Resttoepassingen: moeilijk te vervangen fossiel tijdelijk inzetten met emissiebeperking.
Over kritische bewijsvoering
In maatschappelijke discussies wordt overtuiging soms gezocht in aantallen: rapporten, studies, verklaringen. Toch is wetenschap geen optelsom van stemmen. Albert Einstein merkte ooit op, toen een publicatie verscheen met honderd auteurs tegen zijn relativiteitstheorie, dat één goed tegenbewijs voldoende zou zijn geweest als hij ongelijk had.
De kern is niet hoeveel rapporten bestaan, maar of de onderliggende redenering en empirische bewijsvoering standhouden. Juist bij grote systeemtransities vraagt dat om open debat, transparante aannames en voortdurende herberekening.
Een tegengeluid van een netwerkexpert
Remco de BoerDenk alleer gij doende zijt en doende denkt dan nog."Guido Gazelle"
Welvaartseffect
De energietransitie vraagt hoge investeringen en herverdeling van kapitaal. Op korte termijn kan dit drukken op koopkracht en concurrentiepositie. Op langere termijn kan minder importafhankelijkheid, stabielere binnenlandse productie en innovatie nieuwe welvaart creëren. Doorslaggevend is niet het ideaalbeeld, maar de kwaliteit van uitvoering en kostenbeheersing.