Geothermie

Onder onze voeten bevindt zich een enorme bron van energie: Aardwarmte.
De kern van de aarde heeft een temperatuur van circa 6.000 graden. Die warmte is voor 70% afkomstig van radioactieve verval-processen. Het aardoppervlak heeft een gemiddelde temperatuur van 10 graden. Op grond van boringen is vastgesteld dat de temperatuur elke 33 meter 1 graad stijgt in onze gebieden. In vulkanische gebieden is deze gradiënt vaak veel groter. Waardoor op geringere diepte (1.000 m) temperaturen boven de 150 worden aangetroffen. Hoe heter hoe beter.

Due to the high concentration of volcanoes in Iceland, geothermal energy is abundant. 5 major geothermal power plants provide around 30% of the country's electricity, and 90% of the buildings in Iceland are heated through geothermal energy. This is the number one country for renewable energy in the world per habitant. More countries are considering geothermal energy as an alternative solution due to climate change.
Stacks Image 19

Stroom maken met aardwarmte

Om stroom te maken met stoom moeten we diep boren om in lagen te komen met temperaturen boven de 100 oC. Diep boren is duur. En het injecteren van water kent risico’s. Aardlagen bevatten vaak agressieve elementen waardoor agressieve chemische verbindingen met de stoom mee naar boven komen.

Waarom Geothermie?

Warmte zonder de productie van schadelijke stoffen
Aardwarmte is een locale en duurzame bron van energie waarbij geen (of althans nauwelijks) CO2 emissies vrijkomen. Als de putten eenmaal geboord zijn vraagt de bron heel weinig ruimte en is er ook geen sprake van geluidsbelasting of visuele hinder voor de omgeving.

Geothermie is bovendien een van de meer rendabele opties voor duurzame energie. Vergelijkende studies tonen keer op keer aan, dat de kosten van vermeden CO2 bijna altijd lager zijn dan andere duurzame opties - als de juiste condities qua geologie en warmtevraag aanwezig zijn. De kosten van energie worden voor (zeer) lange tijd stabiel en voorspelbaar. De kosten van de geproduceerde warmte worden voor 70% bepaald door de kapitaalslasten van de investering in de bron.
In de stille oceaan bevinden zich duizenden eilandjes waar we niet diep hoeven te boren om in hete aardlagen te komen.
Op termijn zullen we daar goedkoop stroom kunnen maken en die energie opslaan in waterstof.

In zakelijk opzicht zullen we de kosten-baten analyse moeten maken: Ver weg goedkoop waterstof produceren of dichtbij duurdere warmte en stroom maken.
Diepe geothermie is in financieel opzicht redelijk aantrekkelijk tot zeer aantrekkelijk om grote hoeveelheden warmte en elektriciteit in te zetten als basislast voor voor de vraag in Nederland.
In Nederland zijn 3000 putten geboord voor gas en oliewinning. Echter op grote diepte (meer van 4000 mtr) is nog onvoldoende bekend.
Partijen als de NAM en Shell met hun jarenlange ervaring zijn de aangewezen organisaties om diepe geothermie te ontwikkelen.

Geef oude boorputten een tweede leven.

Boren is duur. Een nieuwe doublet boren op 7.000 mtr kost 25 tot 50 miljoen Euro. Bovendien weet je na het boren pas echt wat je in de ondergrond tegenkomt aan agressieve chemicaliën.

Het geschikt maken van bestaande boorgaten voor geothermie is een veel goedkopere oplossing dan nieuwe putten boren. Er is al stroom aanwezig en een toegangsweg en een keurige omheining en we kennen de situatie op grote diepte.

HaskoningDHV neemt deel aan het platform geothermie. Onlangs heeft Haskoning een rapport gepresenteerd om oude putten een tweede leven te geven.

Lees meer….


TNO heeft samen met Ecofys in 2011 onderzocht wat de kansen zijn in Nederland voor Geothermie
13 % van het eindverbruik in stroom en 31% van het eindverbruik in warmte kan door Geothermie worden geleverd.
Op veel plaatsen is boren riskant en duur. Een eerste boring tot 3.000 m kost 6 - 8 miljoen. Dan bereik je lagen met 80 tot 90 graden warmte. Moet je enkele keren boren voordat je succes hebt, dan wordt de de uiteindelijke geothermie-installatie al vlug tientalen miljoenen duurder.

Kosten baten analyse van Geothermie uitgevoerd door Oudshoorn en Nobels 2014
Kosten zijn op grote diepte nog lastig in te schatten. De baten worden afgezet tegen de energieprijzen in de markt.

We weten veel van de bodem waar we Olie en Gas uit betrekken. Andere delen van ons land zijn onvoldoende onderzocht. Bij het ontdekken van warmte spelen de volgende factoren een rol:
  • De temperatuur van de bodem
  • De geleidbaarheid voor warmte van de bodem, bepaalt hoeveel warmte er continu onttrokken kan worden
  • De chemische samenstelling. Zwavel, kwik, en andere mercarpaten maken dat directe water- injectie niet mogelijk is maar met warmtewisselaars gewerkt moet worden. Bovendien wordt de agressiviteit van de chemicaliën sterker bij een hogere temperatuur, waardoor dure warmtewisselaars moeten worden ingezet.
  • De draagkracht van de bodem kan nadelig worden beïnvloed.

De overheid gaat zich nadrukkelijk met de ontwikkeling van Geothermie bemoeien.
Energie Beheer Nederland (EBN) richtte zich tot 2016 vooral op het opsporen, winnen en opslaan van olie en gas. Nu zet het bedrijf zich in voor de energietransitie. Bij projecten waar geothermie onderzocht wordt, voert EBN onder andere seismisch onderzoek uit om de bodem in kaart te brengen. Het ministerie van economische zaken en klimaat is de enige aandeelhouder van het bedrijf.
Om de zuivere kosten voor de samenleving te bepalen moet we uitgaan van de kale kosten van warmte uit aardgas en deze afzetten tegen de kosten van warmte uit geothermie.

Vaak wordt uitgegaan van de kosten voor de burger van het gas; dat zijn echter door fiscale maatregelen kunstmatige kosten. Anno 2019 kost aardgas voor de burger 70 cent per m3. Moderne CV-etels hebben een hoog rendement waarbij 8,8 kWh van de warmte uit het gas benut kan worden. 1 kWh kost dan (70/8,8) = 7,95 cent.

De feitelijke kosten op de energiemarkt liggen onder de 20 cent per m3 gas, waardoor die warmte feitelijk (20/8,8) = 2,27 cent per kWh kost.

Een Geothermische bron van 5 MW levert op jaarbasis (5000 x 8000) = 40 miljoen kWh op. Bij een projectperiode van 29 jaar en een vereist projectrendement van 10% en onderhoud van 1 cent per kWh is de investeringsruimte bij een prijs van 2,27 cent: € 6,3 miljoen, en bij 7,95 cent € 26 miljoen.

We zien dus dat overheids-belastingen onze burgers, tuinders / bedrijven/.. verleiden om besluiten te nemen, die we als samenleving niet zouden nemen op grond van de rentabiliteit. Want voor 6,3 miljoen zou je amper een proefboring kunnen betalen.

Uit oogpunt van de wens om energietransitie te stimuleren onder bedrijven en burgers is het kunstmatig verhogen van de gasprijs dus een slimme maatregel. Maar voor de BV Nederland leidt dat tot onlogische keuzes. Die fiscale trucs leiden ertoe dat de regering de burger kan zeggen dat ze kunnen besparen op energiekosten. Maar feitelijk zijn die kosten eerst kunstmatig verhoogd. Waardoor de burger per saldo meer gaat betalen.